Page 27 - Demo

25Drama e Artur Milerit, e p%u00ebrkthyer n%u00eb shqip me titullin 'Shtrigat e Salemit' %u00ebsht%u00eb shembulli ideal i nj%u00eb tragjedie moderne. Ajo %u00ebsht%u00eb v%u00ebn%u00eb me sukses edhe n%u00eb sken%u00ebn e Teatrit ton%u00eb komb%u00ebtar. Tragjedia \TRAGJEDIA TRADICIONALE DHE KARAKTERISTIKAT E SAJFjala tragjedi vjen nga fjal%u00ebt greke tragos, cjap dhe ode, k%u00ebng%u00eb; mendohet se tragjedia e ka prejardhjen nga ditirambi, nj%u00eb himn q%u00eb k%u00ebndohej n%u00eb kor p%u00ebrpara ritualeve fetare p%u00ebr nder t%u00eb Dionisit, per%u00ebndis%u00eb s%u00eb ver%u00ebs, t%u00eb rilindjes dhe t%u00eb pjelloris%u00eb. An%u00ebtar%u00ebt e korit quheshin tragos, prandaj dhe k%u00ebnga e tyre u quajt tragoide, k%u00ebnga e cjapit. Shembujt m%u00eb t%u00eb mir%u00eb t%u00eb tragjedis%u00eb mbeten edhe sot e k%u00ebsaj dite tragjedit%u00eb greke.Tragjedia tradicionale ka k%u00ebto ve%u00e7ori: %u2022 Heroi tragjik %u00ebsht%u00eb nj%u00eb person i jasht%u00ebzakonsh%u00ebm: nj%u00eb mbret, nj%u00eb mbret%u00ebresh%u00eb, gjeneral ose fisnik. Me nj%u00eb fjal%u00eb, person me status t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb politiko-shoq%u00ebror. N%u00eb tragjedin%u00eb greke, Antigona, Elektra, Edipi, Kreonti etj. jan%u00eb an%u00ebtar%u00eb t%u00eb familjeve mbret%u00ebrore. %u2022 Figura qendrore e tragjedis%u00eb %u00ebsht%u00eb mb%u00ebrthyer n%u00eb nj%u00eb seri situatash tragjike: p%u00ebr shembull, Edipi, pa e ditur, vret t%u00eb atin dhe martohet me t%u00eb %u00ebm%u00ebn.%u2022 Situata b%u00ebhet e pariparueshme. Nuk ka kthim prapa dhe as rrug%u00ebdalje. Personazhi p%u00ebrballet me fatin tragjik deri n%u00eb fund.%u2022 Heroi ose heroina e pranon p%u00ebrgjegj%u00ebsin%u00eb p%u00ebr veprimet e veta dhe tregon nj%u00eb gatishm%u00ebri dhe aft%u00ebsi t%u00eb jasht%u00ebzakonshme p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrballuar vuajtjet q%u00eb i kan%u00eb r%u00ebn%u00eb mbi krye nga fati tragjik. Kjo ndodh edhe me heroin, edhe me personazhin q%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebson t%u00eb keqen: ata e pranojn%u00eb fatin e tyre. Edipi verbohet, Antigona vdes, Otelloja vret veten.%u2022 Gjuha e tragjedis%u00eb tradicionale %u00ebsht%u00eb n%u00eb vargje. TRAGJEDIA MODERNE Dramaturgu i shquar amerikan, krijuesi i disa tragjedive moderne, Artur Mileri (Arthur Miller) thot%u00eb: %u201cUn%u00eb besoj se njeriu i zakonsh%u00ebm mund t%u00eb jet%u00eb subjekt i p%u00ebrshtatsh%u00ebm p%u00ebr tragjedin%u00eb n%u00eb kuptimin e saj m%u00eb t%u00eb gjer%u00eb, jo m%u00eb pak se per%u00ebndit%u00eb dhe mbret%u00ebrit. Ndjenja tragjike e njeriut bashk%u00ebkohor lind kur ai ndodhet p%u00ebrball%u00eb nj%u00eb personazhi q%u00eb %u00ebsht%u00eb gati t%u00eb flijohet n%u00eb shk%u00ebmbim t%u00eb nj%u00eb gj%u00ebje t%u00eb vetme: t%u00eb ndjenj%u00ebs s%u00eb dinjitetit personal. Pra, tragjedia lind si pasoj%u00eb e momentit kur njeriu detyrohet t%u00eb vler%u00ebsoj%u00eb me drejt%u00ebsi veten e tij%u201d. Dramaturg%u00ebt modern%u00eb kan%u00eb arritur t%u00eb rigjejn%u00eb dimensionet e tragjedis%u00eb klasike, duke b%u00ebr%u00eb subjekt t%u00eb veprave t%u00eb tyre %u00e7%u00ebshtje t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme q%u00eb kan%u00eb t%u00eb b%u00ebjn%u00eb me misterin e qenies njer%u00ebzore: Pse vuan njeriu? Pse mbisundon n%u00eb bot%u00ebn ton%u00eb dhuna dhe padrejt%u00ebsia? Dhe mbi t%u00eb gjitha, cili %u00ebsht%u00eb kuptimi i jet%u00ebs?